Kontener na wióry metalowe – jak dobrać pojemnik do obrabiarki?

Wióry spod tokarki czy centrum obróbczego przybywają codziennie, zajmują dużo miejsca i często ociekają emulsją. Źle dobrany pojemnik oznacza kałużę chłodziwa na posadzce, przepełniony zbiornik pod transporterem albo wózek widłowy, który nie podniesie pełnej koleby. Poniżej opisujemy, jak dobrać kontener na wióry do konkretnej maszyny: pojemność, wysokość, szczelność, sposób opróżniania i rytm wymiany.

Ile wiórów zmieści się w kontenerze i ile będą ważyć?

Pojemność w litrach to tylko połowa odpowiedzi. Wióry leżą luźno, z dużą ilością pustych przestrzeni, więc metr sześcienny wiórów waży wielokrotnie mniej niż metr sześcienny litego metalu. Ta wartość to gęstość nasypowa – i właśnie od niej zależy, czy pełny kontener nie przekroczy ładowności pojemnika ani udźwigu wózka.

Gęstość nasypowa wiórów zmienia się w szerokim zakresie. Zależy od materiału, kształtu wióra (długi, splątany wiór ze stali ciągliwej zachowuje się zupełnie inaczej niż krótki, łamany wiór), od tego, czy wióry były rozdrabniane, i od ilości chłodziwa. W publikacji naukowej o przetopie wiórów aluminiowych podano dla nich ok. 0,25 kg/dm³, czyli ok. 250 kg/m³. Dla wiórów stalowych nie podajemy jednej liczby – różnice między zakładami są zbyt duże, by przyjmować ją z tabeli.

Najprostszy sposób to pomiar u siebie. Napełnij wiadro o znanej pojemności (np. 10 l) wiórami prosto spod maszyny, nie ubijając ich, i zważ. Masa z wiadra 10 l pomnożona przez 100 daje przybliżoną masę 1 m³ wiórów. Mnożąc ją przez pojemność kontenera w m³ dostajesz masę ładunku – tę liczbę porównujesz z ładownością w tabeli wariantów i z udźwigiem wózka.

Jeśli pełny kontener przekracza ładowność albo udźwig wózka na potrzebnej wysokości, wybierz mniejszy wariant i wymieniaj go częściej. O tym, jak czytać tabliczkę znamionową wózka i dlaczego udźwig spada przy wyższym podnoszeniu, piszemy w artykule udźwig wózka a pojemnik.

Jak wysoki może być pojemnik pod transporterem wiórów?

Transporter wiórów zrzuca je z określonej wysokości. Pojemnik musi się pod nim zmieścić z zapasem, a jednocześnie mieć możliwie dużą pojemność. Dlatego zanim zapytasz o model, zmierz trzy rzeczy: wysokość krawędzi zrzutu nad posadzką, wolne miejsce na długość i szerokość przy maszynie oraz drogę dojazdu wózka.

Pod niskie zrzuty produkujemy koleby o obniżonej sylwetce. Koleba PMUC ma wysokość od 680 mm (300 i 500 l) do 980 mm (1250 i 1500 l), a PMUC mini tylko 419 mm przy 150 i 250 l. Duża powierzchnia dna sprawia, że wióry rozkładają się szerzej i pojemnik nie przepełnia się punktowo pod zrzutem. Wśród kontenerów z otwieranym dnem niski jest PMDB (764 mm w wariancie 500 l) oraz PMDC mini (500 mm przy ok. 450 l).

Pamiętaj, że dokładane koła podnoszą pojemnik. W kolebach PMUC zestaw kół ø160 dodaje ok. 200 mm wysokości – pojemnik łatwiej wytoczyć spod maszyny, ale trzeba to uwzględnić przy pomiarze wysokości zrzutu. Pełny pojemnik o masie powyżej 500 kg i tak przewozi się wózkiem widłowym, kieszenie na widły zostają.

Co zrobić z chłodziwem i emulsją, które spływają z wiórów?

Wióry spod obrabiarek pracujących na emulsji niosą ze sobą chłodziwo. Część ocieka w pierwszych godzinach i zbiera się na dnie pojemnika. Jeśli kontener nie jest szczelny, emulsja trafia na posadzkę, a przy wywrocie – na drogę do kontenera zbiorczego. Liczą się dwie cechy: szczelne spoiny zbiornika i możliwość oddzielenia cieczy od wiórów.

Koleby TK, TK mini, NTK HD, PMUC, PMUC mini i PMMC wykonujemy na zamówienie z podwójnym dnem z sitem i kranem spustowym 3/4″. Wióry leżą na sicie, emulsja spływa do przestrzeni pod nim i spuszcza się ją kranem do pojemnika, zanim koleba pojedzie do opróżnienia. Zbiorniki PMUC i PMUC mini są szczelnie spawane, a NTK HD, TK mini i PMMC – spawane dwustronnie.

Zebrana emulsja to osobny odpad. W katalogu odpadów odpady z toczenia i piłowania żelaza oraz jego stopów mają kod 12 01 01, metali nieżelaznych – 12 01 03, a odpadowe emulsje i roztwory z obróbki metali niezawierające chlorowców – 12 01 09* (gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny). Klasyfikację odpadów w zakładzie ustala ich wytwórca – warto ją uzgodnić z odbiorcą złomu i emulsji, bo od tego zależy też, jak suche muszą być wióry przy odbiorze.

Koleba czy otwierane dno – jak opróżniać do większego kontenera?

Pojemnik spod maszyny to zwykle pierwszy etap. Wióry trafiają potem do kontenera zbiorczego, boksu albo do brykieciarki. Wybór mechanizmu zależy od tego, gdzie i jak opróżniasz.

Koleba samowyładowcza

Koleba jedzie na widłach do kontenera zbiorczego, operator zwalnia blokadę i zbiornik przechyla się do przodu. W kolebach TK i NTK HD blokadę zwalnia się dźwignią z tyłu albo zbijakiem czołowym – uderzeniem płytki o burtę kontenera, bez wychodzenia z wózka. Do dźwigni koleby TK można przymocować linkę stalową i odbezpieczać mechanizm z fotela kierowcy. PMUC przechyla się o 90°, co przy niskim, szerokim zbiorniku pomaga wysypać splątane wióry. Koleba wymaga podniesienia ponad burtę kontenera i miejsca na przechył. Więcej o rodzajach koleb piszemy w tekście jaki rodzaj kontenera samowyładowczego wybrać.

Kontener z otwieranym dnem

Kontener z otwieranym dnem opróżnia się pionowo w dół – wystarczy ustawić go nad kontenerem zbiorczym, bunkrem albo lejem i zwolnić dźwignię. Sprawdza się tam, gdzie brakuje miejsca na przechył albo opróżnia się suwnicą. PMD ma uszy transportowe i uchwyty do obsługi dźwigiem, PMDB narożniki z otworami do podpięcia haków, a PMDC mini zamyka się przez dociśnięcie klapy o burtę kontenera albo postawienie na płaskiej posadzce. Szerzej o pojemnikach opróżnianych przez dno piszemy w tekście kontener z rozsuwanym dnem.

Jak często wymieniać pojemnik pod maszyną?

Częstotliwość wymiany wynika z trzech liczb: ile wiórów w litrach daje maszyna na zmianę, ile mieści pojemnik i jak często wózek ma czas podjechać. Ilość wiórów najłatwiej zmierzyć w ciągu tygodnia, notując, po ilu godzinach pojemnik jest pełny. Przy maszynach pracujących na kilka zmian lepiej dobrać pojemnik, który wytrzyma całą zmianę, niż liczyć na to, że ktoś zajrzy pod transporter w trakcie pracy.

Dobrym rozwiązaniem są dwa pojemniki na jedną maszynę: jeden pod transporterem, drugi pusty obok. Wymiana trwa wtedy chwilę, a pełny pojemnik może poczekać na wolny wózek albo ociekać przez kilka godzin przed opróżnieniem. Przy rotacji pojemników kolor RAL albo numer na ścianie pomaga przypisać je do maszyn lub rodzajów wiórów – stal osobno, aluminium osobno, bo mieszane frakcje trzeba potem sortować.

Gdy pojemnik pełni się zbyt szybko, nie zawsze trzeba go podwyższać. Często lepiej sprawdza się dłuższy i niższy zbiornik (więcej miejsca pod zrzutem przy tej samej wysokości) albo wykonanie na wymiar – zobacz, jak zamówić kontener na wymiar.

Jakie błędy popełnia się najczęściej przy wyborze kontenera na wióry?

• Liczenie tylko litrów. Bez gęstości nasypowej nie wiadomo, ile waży pełny pojemnik. Ciężkie wióry stalowe mogą przekroczyć ładowność małej koleby albo udźwig wózka.
• Pomiar wysokości bez kół. Zestaw kół podnosi pojemnik o ok. 110–245 mm, zależnie od modelu i średnicy kół. Pojemnik, który mieścił się na rysunku, nie wjeżdża pod transporter.
• Brak odcieku przy pracy na emulsji. Emulsja na posadzce to ryzyko poślizgu i strata chłodziwa. Przy mokrej obróbce zamawiaj podwójne dno z sitem i kranem.
• Mieszanie frakcji. Stal i aluminium w jednym pojemniku to dodatkowe sortowanie i inny kod odpadu dla każdej frakcji.
• Mechanizm niedopasowany do miejsca opróżniania. Koleba potrzebuje miejsca na przechył i podniesienia ponad burtę, otwierane dno – dojazdu nad kontener zbiorczy.
• Przepełnianie „na górkę”. Wióry wystające ponad krawędź spadają przy jeździe i przechyle. Przy przewozie po zakładzie przydaje się klapa (pokrywa), dostępna jako wyposażenie dodatkowe.

Co przygotować, zanim zapytasz o kontener na wióry?

Doradcy dobierają model szybciej, gdy znają: rodzaj obrabianego materiału i kształt wióra, masę wiadra 10 l wiórów, wysokość zrzutu transportera i wolne miejsce pod nim, ilość wiórów na zmianę, informację o emulsji, sposób opróżniania (przechył do kontenera, suwnica, bunkier) oraz model i udźwig wózka. Na tej podstawie zaproponujemy wariant z katalogu albo wymiar dopasowany do maszyny.

Produkujemy na zamówienie, zwykle w ok. 15 dni roboczych. Kontenery malujemy proszkowo na dowolny kolor RAL; o różnicach między powłokami piszemy w tekście malowanie proszkowe czy ocynk. Dostarczamy kurierem lub spedycją w całej Polsce, możliwy jest też odbiór osobisty w Bartkowie. Gwarancja wynosi 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 24 miesięcy za dopłatą.